Compartimos a idea que o Breixo Hardinguey ten á hora de considerar as Cantigas de Santa María como os antecedentes da Banda Deseñada moderna. Ademais é esa obra unha proba palpábel da vitalidade e normalización dunha lingua como a galega que, na altura en que o rei Afonso escribiu ou mandou escribir, era unha lingua de poder e prestixio. Poder,con certeza, establecido ao longo dunha tradición política de reino propio e casta nobiliar galega que falaba galego.
Velaí na imaxe esta xoíña tirada da cantiga número 74,que brillante e finamente repara na falta de sentido de humor de Satanás, ao narrar na nosa lingua "como Santa Maria guareceu o pintor que o demo quisera matar porque o pintava feo"(sic).
Iso que a cantiga di que lle pasou ao demo co pintor, é o mesmiño que lle pasou a Gloria Lago (Galicia B.) cos equipos de normalización lingüística. Como vedes, temática actual.
Para alén, e isto é a nova, desde uns meses atrás podemos ollar no museo de Pontevedra unha nova xoia do século catorce que tamén pode ser considerada como outro antecedente da banda deseñada actual, esta vez é do século XIV (recomendábel a visita). Trátase da "Táboa de Belvís", unha mostra valiosísima de pintura medieval que se daba por perdida desde que desapareceu do convento de Belvís en Compostela a comezos do século XX. O que tamén é moi interesante é que a pintura apareza soportada por unhas lendas ou pés explicativos, escritos no galego daquela época, que a xeito de banda deseñada nos explican a imaxe que vemos. Trátase da narración dos feitos relativos a "San Acacio e os cen mil mártires do monte Ararat", título da táboa. Aí o tedes, pintura (hoxe sería audiovisual ou BD), narración en lingua galega dunha temática universal, outra mostra de normalidade da nosa lingua na época anterior á "Doma y castración del Reyno de Gallicia". Un feito artístico en normalidade que hoxe tería como equivalencia o podermos ver no cine un filme de Holywood en galego. Acontece iso? É iso normal arestora? Como vedes, non sempre foron as cousas como son hoxe. Tanto é así que o rótulo explicativo no Museo de Pontevedra desa táboa, pintada/escrita en galego, aparece escrito en castelán e mesmo lle traduciron o título ao español. Teremos remedio? Prefiro non responder.
Eis a imaxe da táboa:
Outras informacións para quen goste do galego antigo:
Non sobre pintura, mais si sobre a normalidade do galego medieval, ten o Carlos Callón uns interesantes artigos no seu blog:
Artigo publicado en español por Vicenç Navarro na revista SISTEMA DIGITAL o día 14 de xaneiro de 2011 e traducido ao galego por Airas.
Este artigo mostra os erros que aparecen na sabedoría convencional liberal que asume a inviabilidade do sistema público de pensións resultado da transición demográfica. O artigo pon en evidencia tales erros nun editorial de hai poucos días de LA VANGUARDIA no que era subliñada a imperiosa necesidade de adiar a idade de xubilación aos 67 anos baseándose nunha serie de supostos que o artigo mostra que son errados e interesados.
LA VANGUARDIA publicou o pasado domingo (09.01.11) un editorial titulado “La inevitable reforma de las pensiones”, que reflicte a sabedoría convencional neoliberal sobre as pensións amplamente promulgada e reproducida nos medios de información e persuasión do país, que ben puidera ser publicado en calquera dos cinco rotativos máis importantes do Estado Español.
O editorial subliña que existe un consenso xeneralizado entre os expertos de que a baixada da natalidade e mais o medre da esperanza de vida fan insostíbel o sistema de pensións públicas, a non ser que se incrementar a idade obrigatoria da xubilación. O editorial engade que arestora hai 17.6 millóns de afiliados á Seguranza Social (isto é, persoas que cotizan á Seguranza Social) e 8.4 millóns de pensionistas, resultando nunha ratio de aproximadamente 2 cotizantes por pensionista. Dentro de corenta anos –indica o editorial de LA VANGUARDIA-, os expertos indican que o número de pensionistas dobrará, e el terá como resultado que haberá só un cotizante por pensionista, o que sería insostíbel. Con estes datos e argumentos, o editorial insinúa, previsibelmente, que a teimosía dos sindicatos e a súa incapacidade de entender estes datos está a proxectar unha actitude irresponsábel na súa resistencia a incrementar obrigatoriamente a idade de xubilación.
Até aquí o editorial. Pagaría a pena analizar os supostos que sosteñen a postura do editorial, e ver quen é irresponsábel, se os sindicatos ou aqueles que asinan este editorial de La Vanguardia, que reflicte a sabedoría convencional. Vexamos os datos.
En primeiro lugar, non é certo que haxa consenso entre os expertos sobre a necesidade de incrementar obrigatoriamente a idade de xubilación. É certo que hai consenso entre os expertos cos cales conta LA VANGUARDIA e outros dos maiores medios de información e persuasión. Inclúen, por exemplo, ao Sr. José A. Herce e aos seus colegas, de Fedea (a Fundación de Estudos Económicos financiada pola gran Banca e as grandes empresas de Estado), os cales teñen escasa credibilidade, tanto nas súas estimacións como nas súas proxeccións sobre o futuro das pensións.
O Sr. Herce estivera a predicir o “colapso” da Seguranza Social desde hai xa moitos anos. Así, en 1995, o Sr. Herce chegara a prognosticar que o sistema de pensións público tería no ano 2000 un déficit de nada menos ca un 0,62% do PIB. Chegou o 2000, e tal sistema non só non tiña ningún déficit, mais estaba en superávit. Iso non foi obstáculo para que o suposto experto profetizara máis tarde que o déficit viría en 2005. O 2005 chegou, e o sistema continuaba en superávit. Unhas estimacións igualmente erróneas foron feitas por outros pretendidos expertos, como Piñera e Weinstein (os que indicaran que o colapso do sistema de pensións sería no 2000, e máis tarde, ao non se dar o colapso naquel ano, retrasárono ao 2005), Barea (outro catastrofista que tamén sinalou o 2000, e máis tarde o 2005 como o ano do colapso), Taguas e Sáez, e máis outros. (Para un estudo máis pormenorizado das predicións de colapso falladas, ver Vicenç Navarro, Juan Torres e Alberto Garzón, “Están en perigo as pensións públicas? as preguntas que todos nos facemos, as respostas que sempre nos ocultan”, Attac 2010, pp 30-37). Ora ben, entre os expertos que coñecen o tema non hai tal consenso. Na verdade, hai máis expertos que cuestionan as teses de insostibilidade das pensións públicas ca expertos que a sosteñan. O que acontece é que os primeiros raramente aparecen nos medios de orientación neoliberal, o que explica que os expertos que cuestionan tal inviabilidade sexan excluídos.
Vexamos agora o segundo erro do editorial de LA VANGUARDIA, o de que en corenta anos teremos un cotizante por pensionista. Para chegar a este ratio é feita unha serie de supostos altamente cuestionábeis. Dise, por exemplo, que o número de pensionistas actual dobrará, mais asúmese que o número de cotizantes continuará igual, o cal é absurdo. Agora, a porcentaxe da poboación adulta que traballa e cotiza é só do 59,8% (2009) da poboación, e iso como resultado do baixa porcentaxe de mulleres no mercado de traballo (un dos máis baixos da UE-15). É impensábel que esta porcentaxe non aumente, pois é máis que probábel que a porcentaxe de mulleres no mercado de traballo irá semellándose máis e máis á porcentaxe existente no promedio da UE-15 e con iso, a porcentaxe da poboación adulta que traballa e cotiza na Seguranza Social chegue a ser un 70 o un 75%. Iso non quere dicir que o número de cotizantes por pensionista veña a ser moito maior do que o editorial e os seus expertos vaticinan.
En realidade, os famosos “expertos” xa predixeran en 1995 déficits no sistema de pensións públicas na primeira década do século presente ao subestimar o crecemento dos cotizantes. Predixeron que habería en 2010 14.4 millóns de afiliados (cotizantes á Seguranza Social) e 8.7 millóns de pensionistas. En realidade o número de pensionistas foi xa en 2007 de 8.4 millóns (un número moi próximo ao que estimaran que podería existir en 2010), mais o número de afiliados foi de 17.6 millóns, moito maior do estimado polos catastrofistas. Como consecuencia, a taxa pasou de ser 2.05 afiliados por pensionista en 1995 a 2.55 en 2010, e iso resultado da entrada da muller e da inmigración ao mercado de traballo.
Mais, para alén do medre do número de cotizantes (que La Vanguardia ignora para poder chegar á súa tese de insostibilidade) hai que considerar tamén o aumento das cotizacións (en caso de que se continúe a financiar as pensións con sistemas de reparto) ou dos impostos, como produto do incremento dos salarios, resultado do incremento da produtividade, dato tamén ignorado pola sabedoría liberal convencional reflectida naquel editorial. En realidade, a riqueza (PIB) do país depende do número de traballadores e da súa produtividade. O feito de que os dous aumentaran explica que o PIB estivera a medrar no Estado Español (agás nestes últimos anos da Gran Recesión).
Pois ben, o aumento da produtividade implica que un traballador produce cada vez máis, e que pode soster a máis pensionistas do que agora. Se sumamos, daquela, o incremento do número de cotizantes ao incremento da capacidade de cada cotizante para poder soster a un pensionista, é claro que as cifras do editorial da VANGUARDIA son insuficientes para chegar á conclusión á que o editorial chega, e temos evidencia diso, se ollamos para o que estivo a ocorrer nos últimos 15 anos. En 1995, as Secretaría Xeral da Seguranza Social distribuíu un Estudo Económico titulado “a Seguranza Social no limiar do século XXI”. Neste estudo facíanse as seguintes proxeccións. Calculábase que no ano 2009 habería 3.876.177 pensionistas, e no 2030, 5.133.383. No 2009, en lugar do proxectado 3.876.177 pensionistas, houbo 5.182.747, cifra maior que as que se calcularan en 1997 para o 2030. Imaxínese o ruído mediático se se proxectasen as cifras que ao final resultaron ser as válidas. Seguro que os “expertos” de LA VANGUARDIA habían de asumir que a Sefo, o PIB aumentou tamén considerabelmente, de xeito que se en 1995 o Estado Español gastaba o 8.3% do PIB en pensións (e as cotizacións atinxían o 9.4% do PIB), no 2008 o PIB subira moito máis, de maneira que cubrir aquel número moito maior significou na realidade unha porcentaxe incluso menor do PIB, un 7.8%, mentres que as cotizacións subiron un 9.6%. A Seguranza Social non só non colapsara, senón que estaba en superávit.
Baseados nestes datos podemos ver o errado de predicir o futuro en ton catastrofista. Se o incremento da produtividade fose dun 2% por ano (as cifras que o novo Ministro de Traballo, Valeriano Gómez, utilizou na súa entrevista a EL PAÍS, 12.12.10), resultaría que o PIB dentro de corenta anos sería 2.2 veces maior do que agora. Se a iso se suma o incremento da poboación, resulta que esta porcentaxe pode ser inclusivamente maior. Cal é, entón, o problema? O Sr. Valeriano Gómez, por mencionar iso, errou novamente cando sinalou que incluso no caso de a produtividade aumentar un 2%, o Estado Español non podería soster un 15% do PIB en pensións no ano 2050. Isto non é certo e é doado de demostrar que o Ministro está equivocado. Eleve o crecemento do 2% a 40 anos e verá que en 2050 o PIB sería 2.2 veces maior ca o actual. Iso quere dicir que se arestora o PIB é 100 (cun 8 a pensións, e 92 a “non pensionistas”), en 2050 o PIB sería 220, co cal un 15% (33) sería para pensionistas e 187 para os “non pensionistas”. Tanto os pensionistas coma os “non pensionistas” terían moitos máis recursos ca agora. O feito de que no ano 2050 o 15% for para pensións, non quere dicir que os “non pensionistas” tiveren menos recursos. Habería máis do que agora. O Sr. Rubalcaba dicía que non lle daban os números ao goberno. Se ao goberno non lle saen os números, sería aconsellábel que mellorase as súas calculadoras.
Para alén deste artigo de Vicenç Navarro recoméndase este video elaborado pola FESGA sobre o engano que o aparello mediático está a tratar de espallar masivamente. Moi clariño e moi ben explicado por Silvia Bermúdez:
A escena, que representa a celebración etílica e festeira en lembranza do santo de Tours, é unha imaxe que o xenio do pintor tirou do Flandres do século dezaseis, mais ben podería ser unha das moitas festas galegas,que da man do magosto, fican espalladas polo país adiante, pois é raro o concello galego onde non hai polo menos unha parroquia que teña coma patrón ao San Martiño.
Seica esta devoción ao santo de Tours (que sen ser seguidor fora defensor de Prisciliano) puido ter orixe no culto extendido na nosa terra polo outro Martiño, o de Dumio. Mais o certo, é que a celebración desta festa está tamén moi extendida alén Pirineos, na Europa católica, da Padania á Baviera, da Bretaña á Savoia e noutrora, antes de seren protestantes, da Renania ás chairas holandesas.
Ora ben, onde ao que escribe estas liñas lle interesaba chegar é á fiestra que os cadros dos Brueghel,Vello e Novo, nos abren para ver un retallo do noso pasado e de nós propios.
Nas estampas que os Brueghel nos deixaron, aparecen feiras, romarías, seituras, gaitas, celebracións con viño, matanzas do porco. Visións que ben poderiamos asumir coma propias do mundo rural galego, identificadas con aquilo que desde o Rexurdimento decimonónico para acó o galeguismo cultural reverenciou como esencia da idiosincrasia nacional galega que os labregos souberan preservar.
Non deberiamos esquecer que a revolución industrial fixo desaparecer esas imaxes no Flandres da pintura e en moitas outras desas terras do norte mais que no caso de Galiza, o atraso secular e a industrialización serodia e incompleta permitiron que aínda as xeracións novas deste país puideran ver cos seus propios ollos ese mundo labrego e europeo esmorecendo en proceso de agonía.
Dito o anterior, deberiamos lembrar tamén que o europeísmo dos homes da xeración Nós (nomeadamente para Outeiro Pedrallo) se fundamentaba en grande parte na consciencia de que esa identidade galega e labrega nacía daquela altura na que Galiza, durante a Idade Media, facía parte de Europa e mesmo era un dos seus centros de cultura e peregrinaxe. Para eles, esa Galiza europea e medieval que o mundo rural galego conservara era a antítese do mudexarismo español, quere dicir, o oposto e contrario da España Medieval baixo poder musulmano, da Spania desvinculada da cultura europea e unida ao mundo árabe. Pasado que condicionaba o presente de Eles fronte a Nós.
Eis algunhas das pinturas dos Peter Brueghel (O Novo e o Vello):
Artigo do profesor Vicenç Navarro publicado no xornal PÚBLICO, 4 de novembro de 2010
Este artículo presenta los errores y los silencios del manifiesto firmado por 100 economistas sobre las pensiones, patrocinado por FEDEA (fundación financiada por los grandes bancos y las cajas así como grandes empresas). El artículo presenta propuestas alternativas a las expuestas en tal manifiesto para garantizar la viabilidad del sistema de pensiones públicas.
Hace 40 años, el 18% de los españoles adultos trabajaba en la agricultura. Hoy, sólo el 2% trabaja en la agricultura y produce incluso más que lo que producía 40 años atrás el 18% de la población en edad de trabajar. Dicho en otras palabras: un trabajador produce hoy más alimento de lo que producían antes nueve trabajadores, y ello como consecuencia de un enorme crecimiento de la productividad del trabajador agrícola. Con base en estos datos, se puede ver lo absurdo que habría sido si hace 40 años cien economistas hubieran alarmado a la población indicando que, como consecuencia de que los trabajadores estaban dejando el campo, habría menos producción de alimentos, y al cabo de 40 años la gente en España se moriría de hambre. Su desatención al impacto que el crecimiento de la productividad tiene en la cantidad de alimentos producidos explicaría el ridículo de su pronóstico.
Pues bien, por muy ridículo que parezca, esto es lo que está ocurriendo ahora, con grandes cajas de resonancia mediática disponibles para promover este mensaje. La única diferencia es que, en lugar de alimento, ahora se habla de pensiones. FEDEA, la fundación más importante del capital financiero (banca y cajas de ahorros) en España, acaba de patrocinar un manifiesto, firmado por cien economistas, que utiliza el mismo argumento: “La ratio entre la población en edad de trabajar y la población mayor de 65 años pasará de cuatro en la actualidad a 1,65 en 2050”, de lo cual deriva que el sistema de pensiones públicas no es sostenible. Este argumento ignora que, más importante que la relación población adulta versus ancianos, es el número de trabajadores por pensionista y su productividad. Pues bien, el número de trabajadores por pensionista pasará de 2,24 ahora a 1,15 en 2050 (una reducción de menos de la mitad), pero, lo que es más importante, es que en 2050 cada trabajador producirá mucho más del doble de lo que produce un trabajador ahora, con lo cual podrá sostener más del doble de pensionistas que ahora.
El mismo error aparece cuando el manifiesto neoliberal alarma a la población indicando que ahora nos gastamos el 9% del PIB en pensiones y dentro de 40 años nos gastaremos el 15%, lo cual, concluyen, es insostenible en una sociedad que tiene recursos limitados. (Por cierto, Italia ya se gasta ahora el 14% del PIB en pensiones públicas, y el sistema no se ha colapsado). De nuevo, el manifiesto asume que la productividad apenas variará, lo cual es un error.
Si la productividad creciera un 1,5% por año, que es el promedio de crecimiento en los últimos 40 años, el PIB de España en 2050 sería 2,25 veces mayor que ahora (en monedas constantes, es decir, que la capacidad adquisitiva real habrá más que doblado la actual). En otras palabras, si ahora el PIB es, por ejemplo, 100, en 2060 sería 225. Pues bien, en pensiones nos gastamos ahora nueve puntos, dejando para los no pensionistas 91 puntos. Y ,en 2050, nos gastaremos el 15% de 225, es decir, 33 puntos en pensiones, quedando para los no pensionistas 192 puntos, muchos más que los 91 actuales. En realidad, hace 40 años nos gastábamos el 3% del PIB en pensiones, y ahora nos gastamos el 9%. Hemos triplicado el gasto en pensiones y, sin embargo, los recursos para los no pensionistas también han aumentado, pues el tamaño de la tarta es mucho mayor ahora que hace cuatro décadas.
Que no haya problemas graves en las pensiones públicas no quiere decir que no deban hacerse reformas, pero estas no debieran ir en el sentido de reducir las pensiones. Una medida aconsejable para aumentar los fondos a la Seguridad Social y mejorar las pensiones (que son demasiado bajas) es facilitar la participación de las mujeres en el mercado de trabajo. En España, el porcentaje de la población que trabaja es más bajo de lo que le corresponde por el nivel de riqueza que tiene. Y en parte se debe a dos factores. Uno es el bajo porcentaje de la población adulta que trabaja en empleo público (el 10%, uno de los más bajos de la UE-15, cuyo promedio es del 15%). En contra de lo que se dice, el sector público (y, muy en particular, en los servicios públicos del Estado del bienestar, tales como sanidad, escuelas de infancia, educación, servicios sociales, vivienda social, entre otros) está poco desarrollado y tiene escaso personal, y ello se traduce en el bajo porcentaje de la población que trabaja en él.
El otro factor es el de la baja participación de la mujer en el mercado de trabajo (52%). Si España tuviera el porcentaje de Suecia, habría 2,8 millones más de trabajadoras pagando impuestos y cotizaciones sociales. Para ello se debiera expandir el cuarto pilar del bienestar, de modo que se incluya el derecho de acceso a las escuelas de infancia (que deberían ser mucho más que guarderías, aparcamientos para niños), además de los servicios domiciliarios a personas con dependencias. Y, naturalmente, hacer al hombre corresponsable de las obligaciones familiares. Y sobre todo, invertir en infantes y jóvenes, pues ellos son los futuros cotizantes que financiarán las pensiones del futuro.
Deberían también corregirse las inequidades existentes en la financiación de las pensiones. Es injusto que Emilio Botín, el banquero más rico de la UE, pague a la Seguridad Social un porcentaje mucho menor que un empleado de su banco. Como también es injusto que una persona trabajadora no cualificada (que vive 10 años menos que un burgués), tenga ahora que trabajar dos años más para pagarle las pensiones al burgués (que le sobrevivirá 10 años). En realidad, el incremento de la edad de vida se ha concentrado en los últimos 40 años en las rentas superiores, sin que apenas se haya notado en las rentas inferiores. Predeciblemente, ninguno de estos temas aparece en el manifiesto de los cien.
Comezo dun espazo para a reflexión política, para o gozo dos sentidos e para perder o tempo...eis as primeiras letras da primeira Aira de Mallar virtual en 3 de novembro de 2010, segundo ano da Gran Recesión.
